වැඩිහිටියන්ගේ වචන කොපි කරන දරුවන්ව නිවැරදි මඟට ගන්නේ කොහොමද?
දරුවන් කියන්නේ හරියට “ස්පන්ජ් කැබැල්ලක්” වගේ. වටපිටාවෙන් ඇහෙන, දකින ඕනෑම දෙයක් ඉතා ඉක්මනින් උරාගන්න ඔවුන්ට පුළුවන්. දරුවෙක් නිවසේදී හෝ පිටතදී අහුලාගන්නා නරක වචනයක් සමාජය ඉදිරියේ කියූ සැණින්, බහුතරයක් දෙනා ඇඟිල්ල දිගු කරන්නේ “ඕවා ඉතින් ගෙදරින් ඉගෙනගන්න ඒවා තමයි” කියලයි. දෙමව්පියන් විදිහට ඔබට මේ ගැන ලොකු කණගාටුවක් සහ ලැජ්ජාවක් ඇති වීම සාධාරණයි.
නමුත් ඇත්තටම දරුවන් මේ හැම වචනයක්ම ඉගෙනගන්නේ ගෙදරින්ද? නැහැ. පාසලෙන්, පෙරපාසලෙන්, යාළුවන්ගෙන් වගේම ටීවී එකෙන් හෝ දුරකථනයෙන් පවා ඔවුන් අලුත් වචන අහුලාගන්නවා.
මෙවැනි තත්ත්වයකදී දෙමව්පියන් විදිහට අපි බුද්ධිමත්ව ක්රියා කරන්නේ කොහොමද සහ දරුවන්ව මේ තත්ත්වයෙන් මුදවා ගන්නේ කොහොමද කියා බලමු.
1. දරුවා නරක වචනයක් කිවූ සැනින් කලබල වෙන්න එපා (Don’t overreact)
දරුවෙක් අලුත් වචනයක් කිව්වම අපි කලබල වෙලා, කෑගහලා, බය කලොත් දරුවා හිතන්නේ “අම්මලාගේ අවධානය දිනාගන්න ලේසිම ක්රමය මේක” කියලයි.
- කළ යුතු දේ: ඉතා සාමාන්ය විදිහට ඉන්න. නෑසුණා වගේ ඉන්න එකත් එක ක්රමයක්. අවධානය නොලැබෙන කොට දරුවා ඒ වචනය පාවිච්චි කරන එක නතර කරන්න ඉඩ තියෙනවා.
2. වචනයේ තේරුම දරුවා දන්නේ නැති බව වටහාගන්න
බොහෝ විට අවුරුදු 2-6 අතර දරුවන් වචන කියන්නේ එහි තේරුම දැනගෙන නෙවෙයි. ඔවුන්ට ඒ වචනයේ ශබ්දය අලුත් නිසා හෝ රසවත් නිසා ඔවුන් එය නැවත නැවත කියනවා.
- කළ යුතු දේ: දරුවා තනි කරලා, ආදරයෙන් ළඟට අරන් කතා කරන්න. “පුතා/දුව අද කියපු වචනය හොඳ ළමයි කියන වචනයක් නෙවෙයි. ඒක කැත වචනයක්. ඒක ඇහෙනකොට අනෙක් අයට දුක හිතෙනවා. ඒ නිසා ආයේ ඒ වචනය කියන්න එපා” කියලා පැහැදිලි කරන්න.
3. ගෙදර පරිසරය ආදර්ශමත් කරගන්න
පිටතින් වචන අහගෙන ආවත්, නිවස තුළ ආදර්ශමත් පරිසරයක් තිබේ නම් දරුවා නරක වචන පුරුදු වෙන්නේ නැහැ.
- කළ යුතු දේ: අම්මා සහ තාත්තා කතා කරන විට සැමවිටම ගෞරවනීය වචන භාවිත කරන්න. තරහ ගිය වෙලාවට වුණත් පාලනයකින් යුතුව කතා කරන්න. මොකද දරුවා හැමවිටම අම්මා සහ තාත්තාව “කොපි” කරනවා.
4. විකල්ප වචන හඳුන්වා දෙන්න (Alternative Words)
සමහර විට දරුවන් නරක වචන කියන්නේ තමන්ගේ කේන්තිය, පාලුව හෝ කලකිරීම ප්රකාශ කරන්නයි.
- කළ යුතු දේ: දරුවාට තරහ ගිය වෙලාවට කියන්න පුළුවන් වෙනත් සාමාන්ය වචන කියා දෙන්න. උදාහරණයක් විදිහට: “මට ගොඩක් තරහ ගිහින් ඉන්නේ”, “මට ඒකට කැමති නැහැ” වැනි වැකි භාවිත කරන්න ඔවුන්ව හුරු කරන්න.
5. මාධ්ය පරිහරණය පාලනය කරන්න
අද කාලේ දරුවන් කුණුහරුප සහ නරක වචන ඉක්මනින්ම ඉගෙනගන්නේ YouTube වීඩියෝ, Social Media සහ TikTok වැනි දේවලින්.
- කළ යුතු දේ: දරුවා බලන වීඩියෝ සහ කාටූන් ගැන නිතරම අවධානයෙන් සිටින්න. ඔවුන්ට සුදුසු, ගුණ යහපත් දේ පමණක් නැරඹීමට ඉඩ දෙන්න.
මතක තබා ගන්න:
පිටස්තර මිනිසුන් විනිශ්චය කළත්, ඔබ දන්නවා ඔබ ඔබේ දරුවාට නරක දේ කියා දෙන්නේ නැති බව. ඒ නිසා අනෙක් අය හිතන දේ ගැන ලත නොවී, ඉවසීමෙන් සහ ආදරයෙන් දරුවාට හරි වැරැද්ද වටහා දීමයි වැදගත් වෙන්නේ. දරුවාට දඬුවම් කිරීම වෙනුවට ආදරණීය මඟපෙන්වීම තුළින් මේ ප්රශ්නය පහසුවෙන්ම විසඳාගත හැකියි.
