ඔබ දැනගත යුතුම කරුණු
කාන්තාවන් අතර ප්රජනක පද්ධතිය ආශ්රිතව දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් පොදු තත්ත්වයක් ලෙස ගර්භාෂ ගෙඩි හෙවත් ‘ෆයිබ්රොයිඩ්’ (Fibroids) හැඳින්විය හැකිය. බොහෝ කාන්තාවන් “ගෙඩියක්” යැයි පැවසූ සැනින් බියට පත් වුවද, මෙහි ඇති සුවිශේෂී කරුණ වන්නේ මේවා පිළිකා නොවන (Non-cancerous) සරල වර්ධනයන් වීමයි.
මෙම ලිපිය හරහා ගර්භාෂ ගෙඩි ඇතිවන්නේ ඇයිද සහ ඒවා හඳුනා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව සරලව අවබෝධ කර ගනිමු.
- ගර්භාෂ ගෙඩි (Fibroids) යනු මොනවාද?
ගර්භාෂයේ ඇති පේශි පටක අධික ලෙස වර්ධනය වීම නිසා හටගන්නා කුඩා ගැටිති මෙලෙස හැඳින්වේ. මේවා අබ ඇටයක තරම් කුඩා ප්රමාණයේ සිට ඉතා විශාල ප්රමාණ දක්වා වර්ධනය විය හැකිය. සමහර විට ගර්භාෂයේ එක් ගෙඩියක් පමණක් හෝ කිහිපයක් තිබිය හැකිය. - මේවා ඇතිවීමට බලපාන හේතු
විද්යාත්මකව නිශ්චිත හේතුවක් මෙතෙක් සොයාගෙන නොමැති වුවත්, ප්රධාන සාධක දෙකක් මේ සඳහා බලපාන බව සැලකේ:
- හෝමෝන බලපෑම: කාන්තාවන්ගේ ශරීරයේ ඇති ‘ඊස්ට්රජන්’ සහ ‘ප්රොජෙස්ටරෝන්’ යන හෝමෝන මෙම ගෙඩි වර්ධනය වීමට උත්තේජනයක් සපයයි.
- ප්රවේණිය: පවුලේ සමීප ඥාතීන් (මව හෝ සහෝදරිය) අතර මෙම තත්ත්වය පවතී නම්, ඔබට වැළඳීමේ අවදානම මදක් වැඩිය.
- රෝග ලක්ෂණ
බොහෝ කාන්තාවන්ට මෙම ගෙඩි තිබුණද කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් නොකරයි. එහෙත්, ගෙඩිය පවතින ස්ථානය සහ එහි ප්රමාණය අනුව පහත ලක්ෂණ ඇති විය හැකිය:
- අධික ලෙස ඔසප් රුධිරය පිටවීම: සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා වැඩි දින ගණනක් හෝ වැඩි රුධිර ප්රමාණයක් වහනය වීම.
- උදරයේ වේදනාව: ඔසප් කාලයේදී මෙන්ම සාමාන්ය දිනවලදී ද යටි බඩේ ඇතිවන තද බල වේදනාව හෝ බර ගතිය.
- නිතර මුත්රා කිරීමට සිදුවීම: විශාල වූ ගෙඩියක් මගින් මුත්රාශය තෙරපීම නිසා මෙලෙස සිදුවිය හැකිය.
- කොන්දේ වේදනාව: ඇතැම් විට මෙම වේදනාව පාද දක්වා විහිදී යා හැකිය.
- මළබද්ධය: ගෙඩිය මගින් ගුද මාර්ගය තෙරපීමට ලක්වීම නිසා ඇතිවන අපහසුව.
- මේවායේ ඇති අවදානම කුමක්ද?
ගර්භාෂ ගෙඩි මාරාන්තික රෝගයක් නොවේ. එහෙත් අධික ලෙස රුධිරය පිටවීම නිසා රක්තහීනතාවය (ලේ අඩුකම) ඇති විය හැකිය. එසේම, ගෙඩිය පිහිටා ඇති ස්ථානය අනුව ඇතැම් විට දරුවන් පිළිසිඳ ගැනීමට බාධා ඇති වීමට හෝ ගබ්සා වීම් සිදු වීමට ඉතා සුළු ඉඩක් පවතී. - ප්රතිකාර සහ පාලනය
සියලුම ගර්භාෂ ගෙඩි සඳහා ශල්යකර්ම අවශ්ය නොවේ. ප්රතිකාර තීරණය කරනු ලබන්නේ රෝගියාගේ වයස, රෝග ලක්ෂණවල බරපතලකම සහ දරුවන් අපේක්ෂා කරන්නේද යන්න මතයි.
- නිරීක්ෂණය: රෝග ලක්ෂණ නොමැති නම්, වෛද්යවරුන් නිර්දේශ කරන්නේ වරින් වර ස්කෑන් (Scan) පරීක්ෂණ මගින් ගෙඩියේ වර්ධනය නිරීක්ෂණය කිරීම පමණි.
- ඖෂධ: අධික රුධිර වහනය පාලනය කිරීමට සහ වේදනාව අඩු කිරීමට ඖෂධ ලබා දෙනු ලැබේ.
- ශල්යකර්ම: ගෙඩි ඉතා විශාල නම් හෝ අධික පීඩනයක් ඇති කරන්නේ නම් ‘මයෝමෙක්ටමි’ (ගෙඩිය පමණක් ඉවත් කිරීම) හෝ ‘හිස්ටරෙක්ටමි’ (ගර්භාෂය ඉවත් කිරීම) වැනි සැත්කම් සිදු කරනු ලැබේ.
අවසාන වශයෙන්
ගර්භාෂ ගෙඩි යනු බිය විය යුතු දෙයක් නොව, අවබෝධයෙන් යුතුව කළමනාකරණය කරගත යුතු තත්ත්වයකි. ඔබට අධික ලෙස ඔසප් රුධිරය පිටවීම හෝ යටි බඩේ අසාමාන්ය වේදනාවක් පවතී නම්, සුදුසුකම් ලත් ප්රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්යවරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
